Het is vrijdagmiddag, de dag na de eerste operatie en Luca’s eerste middag op de IC. Zij heeft behoefte om zichzelf wat op te frissen. De zuster brengt daarvoor wat spullen naar haar bed, waaronder ook een nieuwe tandenborstel. We kijken haar vragend aan.

“Ja, er is iets misgegaan met het verhuizen van je spullen van de afdeling naar de IC”, zegt ze en haar ogen verraden ongemak, maar ook een lach die nauwelijks te onderdrukken valt.

“Toen we je spullen bij elkaar zochten, zagen we ineens een andere patiënt, een oudere en een beetje verwarde mijnheer, met jouw tandenborstel in zijn mond.” We krijgen allemaal grote ogen en proesten het uit.

We liggen met z’n allen helemaal in een deuk nadat de verpleegkundige ons dit opbiecht.

“We hebben hem maar niets gezegd”, voegt ze er zelf nog lachend aan toe, “maar we wilden je dan toch liever niet opzadelen met je oude, hergebruikte tandenborstel.”

We moeten echt ontzettend hard met elkaar lachen. Het werkt als een katalysator voor alle stress en spanning.

Humor geeft ruimte voor ontlading, helpt te relativeren en ook weer andere perspectieven waar te nemen. Door humor maak je contact met de andere kant van het leven.

De kant van lichtheid en plezier maken. De kant van zorgeloosheid en normaliteit en het helpt om met een nuchtere blik op de dingen te kijken, die zo groot zijn of dreigen te worden. En is het maar voor even.

*

Ik geniet er op dat moment ontzettend van om Luca zo te zien. Wij hebben in het ‘normale leven’ vaker momenten dat we heel hard om iets kunnen lachen, met tranen in de ogen, buikpijn en alles wat erbij hoort. Dan ontwaakt een soort pretbeest in ons dat totaal geen zin heeft in serieus gedoe, maar vooral lekker flauw wil doen.

Zelf houd ik zeker van diepgang, maar iedereen die mij vanuit mijn werk kent, weet dat ik evengoed houd van een grapje en een gezonde portie zelfspot. Ik denk dat het heel gezond is om jezelf en het leven soms niet te belangrijk te nemen.

Dat geeft nieuwe energie en haalt druk van de ketel.

*

Dit weekend is een weekend vol spanning en met z’n allen zoeken we naar mogelijkheden om Luca af te leiden, zonder de spanning te negeren. Wij als familie kunnen hierin iets voor Luca betekenen, maar zelfs mijn zoon merkt het verschil op zodra haar 2 vriendinnen en dus leeftijdgenoten er zijn. Dat kunnen wij Luca niet bieden.

Toen even later dan ook eindelijk deze 2 vriendinnen op bezoek mogen komen, zijn ze meer dan welkom.

Bij binnenkomst nemen zij eerst nog wat onwennig alles in zich op wat er in deze nieuwe kamer op de IC te zien valt. Deze twee kletsen er, zoals altijd, op los en hun ontwapende manier van vertellen en vragen stellen is een verademing in deze omstandigheden.

Ik realiseer mij dat dit hun manier is om ook de eigen spanning te managen, want dat zij die spanning ervaren, zien en horen we buiten de kamer. Ook in onze gezamenlijke appgroep rondom Luca durven ze hun spanning soms te uiten en te benoemen.

En zo zien we de blik van één vriendin langs alle medische apparaten gaan, totdat deze stopt bij een doorzichtige zak met vocht die vlak boven haar eigen hoofd bungelt. Terwijl ze opgewekt de vraag stelt “En waar is deze ranja voor”, volgt haar blik de slang en ziet ze het andere uiteinde van de slang verdwijnen in Luca’s hoofd.

Ineens krijgt ze hele grote ogen en maakt een sprong vanaf haar stoel door de hele kamer. Alle anderen moeten hard lachen, terwijl zij verontwaardigd roept: “Is dit echt wat ik denk dat het is? En jullie laten mij gewoon daaronder zitten?”

Het contrast tussen haar onbevangen en opgewekte manier van zijn en dat waarvoor we hier zitten is zo groot, dat de ontlading van ‘keihard lachen’ niet te onderdrukken valt. “Ja, dat is mijn hersenvocht”, antwoordt Luca, en we kunnen niet stoppen met lachen. Dat lucht op en deze momenten blijven ons nog lang bij, maar dan op een ‘leuke’ manier.

*

In het Duits heb je daarvoor het woord – ‘Galgenhumor’. Ik heb nog geen Nederlands woord kunnen vinden dat deze lading dekt, maar onze buffer wordt op deze manier gevuld met een klein voorraadje van het gelukshormoon endorfine. Zo kunnen we er weer eventjes tegen.

De Duitse dichter Otto Julius Bierbaum bedacht aan het begin van de 20e eeuw de beroemde uitspraak: “Humor ist, wenn man trotzdem lacht”, oftewel als je ondanks alle ‘gedoe’ alsnog blijft lachen.

Humor draagt bij aan herstel en heeft een helend effect. Het is juist goed om ook te kunnen lachen in stressvolle situaties. Het bevordert positieve stemmingen en optimisme. Juist in tijden van tegenslag en zorgen hebben we deze ‘energiebron’ nodig om te kunnen relativeren, druk van de ketel te halen en moed te houden.

Soms zie je dat mensen zich schamen voor dit soort ‘aanvallen’ van humor, uit angst dat het ongepast is. Zelf ken ik ook situaties waarin mensen dusdanig onder druk komen te staan, dat ze een soort slappe lach krijgen die niet tegen te houden is.

In feite zoekt het lijf naar een mogelijkheid om te kunnen ontladen en dat is niet ‘fout’. Het kan soms wel botsen met emoties van anderen op dat moment. Blijf daarom op elkaar letten en houd daar waar mogelijk rekening met elkaar. Maar als je merkt dat er ruimte voor humor is, dan is er niets mis mee om ook in ernstige situaties de ruimte te geven aan de kracht van humor.

*

De verpleegkundigen en artsen stoppen ons gelach niet en ik merk dat het niet als ongepast wordt beschouwd. Door de glazen ‘muren’ geven ze af en toe een knipoog naar binnen. Dat doen ze goed hier! We hebben ook het ‘geluk’ dat het niet al te druk is op de IC en daardoor ongetwijfeld meer ruimte is voor giechelende mensen. Ik moet er wel aan denken hoe anders mijn herinneringen zijn aan ziekenhuisopnames in Duitsland.